InternationalLongreadOpinie

De democratie op sterven na de dood

De afgelopen jaren wordt er op politiek vlak in Europa steeds minder en minder gebruik gemaakt van democratie. Er wordt dan wel misschien geregeerd op een democratische manier, toch luisteren de hedendaagse politici te weinig naar de burger.

Brexit

Je had het wel al zien aankomen. ‘Weeral die brexit’, hoor ik u denken. Of misschien net niet? Je kan de brexit zien als het perfecte voorbeeld van democratie. Op 26 juni 2016 werd in het Verenigd Koninkrijk het referendum gehouden. Daarin kreeg het volk de touwen in handen. De eindbeslissing over de toekomst van Groot-Brittannië zou bij de inwoners liggen. 51,9% stemde die dag voor ‘leave’ en 48,1% voor ‘remain’. ‘Eindelijk werd er naar de burger geluisterd’, hoor ik sommigen zeggen. En dat is meestal wel goed, maar in dit geval werd dit compleet verkeerd aangepakt door de politici, waardoor het uiteindelijk is uitgelopen tot één grote ramp. Opvallend is ook dat vooral oudere mensen uit de EU wilden stappen en jongeren kozen voor te blijven.

A Brexit? What kind of Pokémon is that?

De burger wist te weinig over de Europese Unie, de voor- en nadelen van het lidmaatschap en de gevolgen van een leave– of remain vote om hierover te kunnen beslissen. Het was de plicht van de politici om hierover meer dan voldoende informatie over mee te delen, vooraleer het volk te laten beslissen.

We zijn nu bijna drie jaar later, en het is duidelijk dat de burger te weinig wist van de uitstap uit de Europese Unie. Nu er telkens opnieuw geen akkoord kan bereikt worden en de burger te horen krijgt welke voordelen er allemaal wegvallen, pleiten ze voor een nieuw referendum. Het Lagerhuis verwierp al welgeteld drie keer een brexitdeal die Theresa May op tafel legde. Om een hard-exit te voorkomen, werd de deadline verplaatst van 29 maart naar 12 april 2019. Enkele dagen later op 5 april vroeg Theresa May opnieuw aan om de deadline te verplaatsen naar 30 juni 2019.

©SKYNEWS

Op zaterdag 23 maart 2019 kwamen er meer dan een miljoen Britten in Londen op straat voor de ‘Put it to the People’-mars, de betoging waarin gevraagd werd dat de bevolking zich in een nieuwe stemming over de Brexit mag uitspreken. ‘Onze generatie moet leven met de gevolgen van deze ramp’, klinkt het bij de jeugd.

Er waren 200 bussen geregeld om demonstranten vanuit het hele land aan te voeren. Een soortgelijke mars in oktober 2018 bracht toen al 700.000 mensen op de been. Demonstranten droegen spandoeken bij zich met teksten als ‘De beste deal is geen Brexit’ en ‘We eisen een nieuwe volksraadpleging’. Veel deelnemers droegen tijdens de mars blauw-gele Europese vlaggen en waren ook in die kleuren gekleed.

Een ‘Cancel Brexit’-petitie werd opgericht op de officiële site van het Brits parlement, waar enkel burgers van het Verenigd Koninkrijk de petitie kunnen tekenen. Amper een week na de start, staat de teller al op vijf miljoen handtekeningen.

Marrakeshpact

De kwestie waardoor de Belgische regering is gevallen. Toen er in de politiek en media sprake kwam van een zogezegd Marrakeshpact, ofwel VN-migratiepact, dat de toestroming van buitenlandse vluchtelingen naar Europa zou moeten bevorderen, kwamen er al snel verschillende meningen te boven. Het pact zou moeten zorgen voor verbetering van immigratie, zoals de Verenigde Naties het verwoordt. Indirect betekent dat ook voor meer toestroming van immigranten.

Het verdrag wordt ook verwoord als samenwerkingsakkoord, aangezien het pact juridisch niet-bindend is. Dat betekent dat alle lidstaten van de VN vrij zijn om het pact te tekenen of niet.

Op sociale media pleiten enkele politieke partijen die tegen zijn, om naar het volk te luisteren. Zij zijn ervan overtuigd dat niet iedereen akkoord is met dit pact en willen dat er naar het volk geluisterd wordt. Theo Francken, partijlid van N-VA en toen nog staatssecretaris voor Asiel en Migratie, laat op sociale media zijn stem horen. Ook Vlaams Belang voert online campagne tegen het pact.

Er wordt in de media over niets ander gepraat en vervolgens trekken mensen de straten op. Er wordt een ‘Mars tegen Marrakesh’ georganiseerd door Dries Van Langenhove, oprichter van Schild & Vrienden, bekend van de panoreportage die in het najaar van 2018 uitgezonden werd op Vlaamse televisie.

©BELGA

Niet alleen Vlaams Belang en N-VA, maar kiezers van verschillende partijen nemen deel aan de mars. Je hoeft ook geen politiek rechts persoon te zijn om tegen dit verdrag te zijn. Net zoals je niet meteen een politiek links persoon bent omdat je deelneemt aan de klimaatmarsen. Een misleidend iets wat vaak snel bevooroordeeld wordt door de maatschappij.

Ook werden er online petities opgestart tegen het Global Compact for Safe, Orderly and Regular Migration die door tientallen duizenden Belgen werden ondertekend.

Please mind the gap between the chamber and the people

Toen er in de Kamer werd gestemd over het pact, waren er geen onthoudingen. 75% was voor het pact en 25% tegen. De Wever zei na de stemming dat bij de bevolking de meerderheid omgekeerd lag.

Uit De Grote Peiling die Ipsos uitvoerde in opdracht van VTM NIEUWS, Het Laatste Nieuws, RTL en Le Soir bij meer dan 2.500 Belgen, met de volgende vragen, bleek het volgende:

Daarin zien we dat 48% van de bevolking tegen het migratiepact is. De politici spreken dan over ‘geen meerderheid’ aangezien er geen absolute meerderheid werd bereikt, maar dat is makkelijk te zeggen als 21% van de bevolking besloot zich te onthouden over de kwestie. Als dat niet het geval zou zijn geweest, zoals bij de stemming in de Kamer, kunnen we vrij zeker zeggen dat meer dan 50% van de Belgische bevolking tegen het migratiepact is.

N-VA – de partij met de meeste zetels – kondigde aan de stekker uit de regering te trekken als premier Charles Michel het pact zou ondertekenen. De Belgische premier hield voet bij stuk en de Zweedse coalitie (N-VA, Open VLD, CD&V & MR) en dus kwam de regering Michel-I ten val. Een minderheidsregering Michel-II werd gevormd zonder N-VA, ook wel de Marrakeshcoalitie genoemd door Bart De Wever.

Partijen N-VA en Vlaams Belang haalden het uiterste uit de kast om het volk te vertegenwoordigen en het pact niet te laten ondertekenen in Marrakesh, maar tevergeefs. Hoeveel impact het akkoord precies zal hebben op de aanstaande federale verkiezingen in mei, zullen we snel ondervinden.

Wat er precies allemaal in het VN-migratiepact staat, lees je best eens door hierop te klikken.

Les gilets jaunes

De gele hesjes zijn een protestbeweging die online startte in mei 2018. Enkele maanden later in november volgde wekelijkse actiedagen op straat. De beweging is voornamelijk actief in Frankrijk, waar de beweging geboren werd, maar de protesten verspreidden zich later ook naar buurlanden België en Nederland.

De oorspronkelijke deelnemers blokkeerden snelwegen en toegangswegen tot tankstations, uit protest tegen te hoge brandstofprijzen. Later voegden zich ook demonstranten bij die protesteerden tegen te hoge belastingen en het beleid van de president. Ook flitscamera’s worden overal in het land vernield.

De protesten kwamen op gang naar aanleiding van het verschuiven van de belastingdruk van de rijken naar de armen door Frans president Emmanuel Macron. Volgens hem is het doel van het economisch hervormingsprogramma van de overheid het concurrentievermogen van Frankrijk in de wereldeconomie te verbeteren, en is de brandstofbelasting ingevoerd om het gebruik van fossiele brandstoffen te ontmoedigen.

De protesten zorgden inmiddels al voor meer dan tien dodelijke slachtoffers en honderden gewonden. De demonstraties liepen al meermaals uit de hand.

©EPA

Op 16 maart 2019 werden In Parijs op de Champs-Élysées auto’s in brand gestoken. Winkels werden vernield en bestolen, en in de Arc de Triomphe werden vernielingen aangericht.

Franse verzekeringsfederatie FFA maakte op 18 maart 2019 bekend dat de rekening al op zo’n 170 miljoen euro staat. Winkeliers en handelaars dreigen failliet te gaan. Ze lijden niet enkel aan schade, maar ook aan inkomensverlies doordat minder mensen gaan winkelen in het centrum uit angst voor geweld.

Opkomend fascisme in de 21ste eeuw

Sinds het begin van de vluchtelingencrisis in Italië, keert zowel de overheid als de bevolking zich steeds meer en meer de rug toe naar immigranten. Sinds 2014 kwamen er al 600.000 vluchtelingen aan in Italië. De Italianen snakken naar verandering.

© VRT NWS

In 2018 won de Vijfsterrenbeweging de verkiezingen met meer dan 30% van de stemmen en vormde samen met het extreemrechtse Lega Nord de Italiaanse regering. MoVimento 5 Stelle wordt door Europese leiders beschreven als gevaarlijk populistisch.

Gioventù D’Azione is een jongerenbeweging die zich engageert voor fascistisch werk in de buitenbuurten van Rome. Oud-dictator Mussolini, de bondgenoot van Hitler, is hun grote held. Door aan de hand van stickers propaganda te verspreiden, pleiten ze voor een fascistische revolutie. Kort samengevat zijn de extreme nationalisten tegen democratie, verkiezingen, homoseksualiteit, andersdenkenden en –gelovigen,… Ze geloven dat het fascisme goed was voor Italië.

‘De geschiedenisboeken werden geschreven door de overwinnaars’
Ernesto Moroni, één van de leden, in een interview met RTL nieuws.

Een nieuw wereldwijd probleem is aan de gang en zorgt voor veel meningsverschil tussen de Europese bevolking. Dat de Italianen steeds meer en meer nationalistisch worden, is een feit. Nu dat jongeren opgroeien met populistische en neofascistische ideologieën, zou de democratie in de 21ste eeuw wel eens verworpen kunnen worden.

Een beknopte samenvatting

Wat nu?

De Europese bevolking blijkt nooit tevreden te zijn met de beslissingen van hun federale overheid. Ondanks groot protest tegen een Europese exit in Groot-Brittannië (dan toch), het Marrakeshpact in België, de verschuiving van de belastingdruk in Frankrijk en de vluchtelingenstroom in Italië, lijkt er nauwelijks geluisterd te worden naar de mening van de burger. De democratie lijkt de voorbije jaren omgetoverd te zijn tot een oligarchie. Wat voor betekenis hebben de democratische verkiezingen nog in Europa als er op een autocratische wijze wordt geregeerd?

Tekst: Brent Geenen