AudioNieuws

FACTCHECK: heeft Leuven de duurste stadsdiensten?

Vijf steden, vijf stadsdiensten

FACTCHECK – Volgens PVDA zijn de stadsdiensten in Leuven duurder dan in andere steden. Daarom pleit PVDA Leuven voor goedkopere stadsdiensten, want vooral de inwoners met een beperkt inkomen voelen dat het hardst. Zij betalen namelijk evenveel voor een bezoek aan het zwembad, een bewonerskaart of huisvuilzakken als gezinnen met een hoog inkomen. Op die manier dreigt Leuven volgens de PVDA een stad voor de happy few te worden. Maar klopt die stelling wel?

Het lidgeld van de bibliotheek, de inkom van het zwembad of een bewonerskaart: in geen enkele vergelijkbare stad zou je daarvoor meer betalen dan in Leuven. De PVDA maakte een studie waarin de prijzen van verschillende diensten worden vergeleken. De Leuvense prijzen worden afgetoetst aan die van andere centrumsteden zoals Genk en Hasselt en omliggende steden zoals Vilvoorde, Diest, Tienen en Aarschot.

Line de Witte (PVDA), bron: Line de Witte

‘We controleerden de prijzen van verschillende stadsdiensten en Leuven schiet er op alle vlakken bovenuit’ – Line de Witte

Het onderzoek – de cijfers

De PVDA voerde in 2017 een onderzoek naar de prijs van verschillende stadsdiensten in Leuven en andere steden in de buurt. Ze vergeleken de prijs van de bib,  een zwembeurt, een bewonerskaart en vuilniszakken.  Uit hun onderzoek blijkt dat een Leuvenaar in vergelijking met inwoners van andere centrumsteden 44% te veel betaalt voor het lidgeld van de bibliotheek. Maar ook de ingangsprijs in het Leuvense zwembad is veel duurder, de Leuvenaar betaalt daarvoor 104% te veel. De kostprijs van de vuilniszakken is dan weer 45% duurder dan in de omliggende steden. Het allerduurste in Leuven, dat is de bewonerskaart. Een eerste bewonerskaart kost 60 euro en een tweede maar liefst 300 euro. In steden als Diest, Hasselt en Genk kan je als inwoner gratis parkeren in de blauwe zone. In Leuven betaal je volgens PVDA dus 177% te veel voor een eerste bewonerskaart en 717% te veel voor een tweede bewonerskaart in vergelijking met andere centrumsteden.

5 steden, 5 stadsdiensten

Wij hielden de cijfers van PVDA tegen het licht. We vergeleken prijzen van enkele stadsdiensten in Leuven met die in Mechelen, Hasselt, Tienen en Sint-Truiden. Mechelen en Sint-Truiden hebben we gekozen omdat die steden niet betrokken waren bij het onderzoek van PVDA. Hasselt en Tienen hebben we behouden, om te checken of PVDA correcte cijfers gebruikt. Van die vijf steden vergeleken we vijf verschillende stadsdiensten: het lidgeld van de bib en de prijs van een zwembeurt, vuilniszakken, een bewonerskaart en een nieuwe identiteitskaart. Opnieuw kozen we voor enkele stadsdiensten die wel betrokken waren bij het onderzoek van PVDA en enkele die niet betrokken waren.

De prijs van een zwembeurt

Zwemmen is inderdaad nergens duurder dan in Leuven. Een Leuvenaar betaalt 6,5 euro voor een zwembeurt. In de andere onderzochte steden varieert die prijs van drie euro tot 4,5 euro.

Prijs van een zwembeurt voor een volwassen inwoner Inwoner
Leuven € 6,5
Mechelen € 3
Sint-Truiden € 4,5
Hasselt € 3,5
Tienen € 3,5

De prijzen die PVDA gebruikte voor hun onderzoek kloppen inderdaad. Voor een inwoner van Leuven valt zwemmen een pak duurder uit. In de steden die wij vergelijken ligt de prijs van een zwembeurt vaak iets hoger dan in de steden in de studie van PVDA. Daardoor is de prijs in Leuven in ons onderzoek 54% hoger dan het gemiddelde, terwijl dat bij de studie van PVDA maar liefst 104% is. Volgens PVDA is er een duidelijke reden voor de hoge prijs. ‘Doordat het stadsbestuur in zee is gegaan met de commerciële (en dus dure) Sportoase is het meer dan dubbel zo duur om te gaan zwemmen in Leuven dan in de omliggende steden’, stelt PVDA-lijsttrekster Line De Witte.

De prijs van vuilniszakken

We vergeleken ook de prijs van vuilniszakken in Leuven met die in andere steden. Volgens de studie van de PVDA zijn die in Leuven 45% duurder dan in de omliggende steden. Ook die cijfers controleerden we.

Prijs van vuilniszakken Huisvuilzakken voor 60 liter PMD
Leuven € 22,5 € 3
Mechelen € 25 € 2,5
Sint-Truiden / € 3
Hasselt € 12,5 (voor 44 liter) € 3
Tienen € 22 € 3

We zien dat de prijs van de vuilniszakken in ons onderzoek niet het hoogst ligt in Leuven, in tegenstelling tot het onderzoek van PVDA. In Mechelen ligt de prijs van de huisvuilzakken namelijk nog hoger. In de andere steden is het wel zo dat de prijzen voor huisvuilzakken lager liggen dan in Leuven. De prijs voor PMD-zakken is in Leuven sterk vergelijkbaar met die in andere steden. De stelling van PVDA verdient hier dus wat nuance. Het is inderdaad zo dat huisvuilzakken goedkoper zijn in de steden van hun onderzoek, maar met Mechelen is er wel een stad in de buurt waar de prijs nog hoger ligt.

De prijs van een bewonerskaart

De PVDA onderzocht ook of een bewonerskaart in Leuven duurder is dan in andere steden. Ook die prijzen gingen we checken.

Prijs van een bewonerskaart voor een jaar Eerste bewonerskaart Tweede bewonerskaart
Leuven € 60 € 300
Mechelen gratis indien gedomicilieerd gratis indien gedomicilieerd
Sint-Truiden € 75 € 200
Hasselt gratis gratis
Tienen € 40 € 40

Volgens het onderzoek van de PVDA zijn bewonerskaarten nergens zo duur als in Leuven: inwoners betalen 177% te veel voor een eerste kaart en 717% voor een tweede kaart. Opnieuw zien we dat die uitspraak toch wat nuance verdient. Deze keer is het de andere stad die wij aan het onderzoek toevoegden die de kroon spant. In Sint-Truiden is een eerste bewonerskaart vijftien euro duurder dan in Leuven. Een tweede bewonerskaart kost inderdaad nergens meer dan in Leuven.  Je betaalt er 100 euro meer dan in Sint-Truiden. In Mechelen en Hasselt zijn de eerste twee bewonerskaarten gratis. Volgens Carl Devlies (CD&V), schepen van financiën van de stad Leuven is het een bewuste keuze om die prijs zo hoog te leggen. Beluister de uitleg daarvoor hieronder.

De prijs van een identiteitskaart

Naast de stadsdiensten die deel uitmaakten van het onderzoek van de PVDA, onderzochten we zelf ook nog twee stadsdiensten. We gingen na of ook die duurder zijn, zoals je zou verwachten op basis van de uitspraak van PVDA.  We kozen bewust voor twee stadsdiensten waar bijna iedereen in zijn leven wel eens gebruik van maakt, aangezien het een grote bezorgdheid is van de PVDA dat vooral de armste gezinnen getroffen worden. Ten eerste controleerden we de prijs van een nieuwe identiteitskaart.

Prijs van een nieuwe identiteitskaart
Leuven € 20
Mechelen € 21
Sint-Truiden € 20
Hasselt € 18
Tienen € 21


Als we een top vijf maken van de steden die we vergelijken, zien we dat Leuven met €20 op een gedeelde derde plaats staat. Enkel in Hasselt is een nieuwe identiteitskaart nog goedkoper dan in Leuven, in Tienen en in Mechelen betaal je een euro meer.

De prijs van een lidkaart van de bibliotheek

We onderzochten ook hoeveel het in onze vijf steden kost om als inwoner lid te worden van de bibliotheek.

Prijs van een lidkaart van de bibliotheek voor een inwoner
Leuven € 6
Mechelen € 4
Sint-Truiden € 5
Hasselt € 5
Tienen € 5


De bewering van PVDA wordt door deze prijzen bevestigd. De prijs van een lidkaart voor de bibliotheek ligt in Leuven 20% hoger dan het gemiddelde in de onderzochte steden.

Belastingen in Leuven liggen lager

Volgens PVDA zijn de stadsdiensten in Leuven te duur. De vraag die zich dan opdringt: hoe wil PVDA dat probleem aanpakken? Waar willen zij het geld halen om dat te doen? Lijsttrekker Line De Witte zou daarvoor willen inzetten op drie fronten. Ten eerste is het nu zo dat de belastingen in Leuven lager zijn dan in de andere steden. Volgens De Witte is dat een oneerlijke vorm van belasten. ‘Op die manier dragen de mensen met veel geld niet genoeg bij. Het zou eerlijker zijn om de belastingen te verhogen en de prijs van de stadsdiensten te verlagen. Die zijn dan voor iedereen een pak goedkoper. Dat lijkt ons eerlijker’, zegt De Witte. Ten tweede beschikt de stad Leuven volgens De Witte over voldoende budget en is er zelfs geld over in de stadskas. De PVDA wil dat geld gebruiken inzetten om het leven van wie in armoede leeft gemakkelijker te maken. Het goedkoper maken van de stadsdiensten kan daar ook toe bijdragen. Ten slotte denkt De Witte ook dat er nog meer inkomsten te halen vallen uit enkele bedrijven die in Leuven gevestigd zijn. ‘Een bedrijf als AB Inbev betaalt absurd weinig belastingen. Daar kan je ook nog extra geld uit halen’, legt De Witte haar plan uit.

Schepen Carl Devlies is niet meteen onder de indruk van de beweringen van PVDA en vindt dat Leuven geen dure stad is. Hij verwijst naar de belastingen in de stad. Die liggen een pak lager dan in andere centrumsteden. ‘De onroerende voorheffing ligt tien procent lager dan in de centrumsteden, voor de personenbelasting is dat zelfs twaalf procent,’ reageert Devlies. 

Carl Devlies (Stad Leuven), bron: Flickr

Volgens Devlies was PVDA in het verleden wel al eens selectief in de informatie die ze naar buiten brengen.

Conclusie

Dat PVDA selectief is in de informatie die ze selecteren, blijkt ook uit ons onderzoek. Voor alle duidelijkheid: in hun onderzoek staat er geen foutief cijfermateriaal. Wel is het zo dat de partij er enkele stadsdiensten heeft uitgekozen die in Leuven effectief aan de dure kant zijn. Zo valt vooral de prijs van een zwembeurt en van een (tweede) bewonerskaart op. Die prijzen zijn nergens zo hoog als in Leuven. Tijdens ons onderzoek bleek ook dat lid worden van de bibliotheek in Leuven duurder is dan in de andere steden van ons onderzoek.

Toch zouden we de uitspraak van PVDA bestempelen als eerder onwaar. Het is te kort om de bocht om op basis van de gegevens van hun onderzoek te zeggen dat de stadsdiensten duurder zijn dan in andere steden. Dat is voor sommige diensten inderdaad het geval, en het zijn vooral die diensten die PVDA in hun onderzoek gebruikt. Maar wanneer we enkele andere steden en andere diensten in het onderzoek betrekken, krijgen we meteen een ander beeld. Zo zijn vuilniszakken in Mechelen duurder dan in Leuven en betaal je voor een eerste bewonerskaart meer in Sint-Truiden dan in Mechelen. Leuven komt tijdens ons onderzoek nooit naar voren als de goedkoopste stad, maar de bewering van PVDA is toch iets te sterk en verdient de nodige nuance. Ook de lage belastingen in de stad spelen een belangrijke rol een verklaren waarom stadsdiensten soms iets duurder zijn. 

Tekst en interview: Heleen Luyckx, Robbe Schepens, Pauline Sonnet, foto’s: ©Flickr, Pexels