Identiteitsfraude, oftewel: het stelen van iemands identiteit. De meest traditionele manieren waarop dit gedaan wordt, ken je waarschijnlijk al. Hieronder valt onder andere creditcardfraude en fake of gestolen identiteitskaarten. Maar met de opkomst van het internet en de versnelde technologische ontwikkeling , komen er steeds nieuwe (en gevaarlijkere) manieren bij.

Misschien wel de meest populaire manier van het voordoen alsof je iemand anders bent: catfishen. Dat verhullen van jezelf achter iemand anders vindt vaak plaats op het internet en is misschien wel het meest voorkomend op datingsites of apps zoals Tinder. Deze fake profielen zijn vaak nogal makkelijk te spotten wanneer er foto’s van celebrities of modellen gebruikt worden. Maar wanneer er doodgewone mensen bij betrokken worden, kan dit vaak de nodige problemen veroorzaken.

Ashley Reumers (20)

‘Ik ontdekte in de zomer van vorig jaar dat iemand een fake Tinderaccount van mij had gemaakt. Ik kwam dit te weten doordat mensen mij vertelden dat ze me op Tinder hadden gezien. Dit was onmogelijk omdat ik toen (en nu nog) in een relatie zat. De eerste gedachte die bij mij opkwam was: ‘Waarom zou iemand een foto van mij gebruiken?’. Wanneer ik hoor dat mensen catfishen denk ik altijd dat ze dit met foto’s van extreem mooie mensen of modellen doen. Maar blijkbaar kan een doorsnee meisje als mij ook het slachtoffer hiervan worden, wat ik wel een redelijke grote shock vond.

Ik vond het eng om te weten dat het om iemand uit mijn nabije omgeving ging. Want op Tinder kan je namelijk zien hoe ver een persoon van je uit de buurt is. Op het account stond ‘5 km uit de buurt’, wat betekent dat het een persoon is die ik hoogstwaarschijnlijk ken. Deze persoon wist ook dingen over mij die je alleen over mij weet als je me volgt op Instagram of Facebook. Er stond bijvoorbeeld een liedje van Drake in de bio van het account en je weet enkel dat ik een Drake fan ben als je me persoonlijk kent. Er stond in diezelfde bio ook dat ik groot was, weeral iets dat je enkel kan weten als je me in het echt al eens gezien hebt.

Hetgeen wat mij vooral dwarszat is het feit dat Tinder een datingapp is en wat als dit terecht kwam bij mijn vriend? Ik vond het zielig dat de persoon in kwestie niet nadacht over de consequenties die dit kon hebben op mijn relatie en reputatie. Want wat als mensen mij als een cheater zouden gaan zien? Ik contacteerde Tinder en ze hadden het profiel verwijderd, maar het dook spijtig genoeg een maand later terug op. Dat maakte me kwaad omdat die persoon hier bewust mee bezig was en duidelijk niet snel opgaf. Na Tinder nog twee keer te contacteren is het profiel eindelijk voor eens en altijd verwijderd. Dit voorval heeft me dan ook doen inzien dat ik voorzichtig moet zijn met mijn foto’s en informatie op het internet.’

Porno met Selena Gomez

Een iets extremere manier van het verwisselen van gedaante zijn deepfakes. Dat zijn video’s gemanipuleerd om eruit te zien en te klinken als een echt persoon en die iets te laten doen of zeggen dat nooit gebeurd is.

Voor celebrities is het ‘stelen’ van hun uiterlijk niets nieuws. Denk maar aan lookalikes, parodieën of een hologram van overleden artiesten. CGI is dan ook geen onbekende manier om overleden acteurs toch te laten spelen in een film of imaginaire personages ‘echt’ te maken. CGI, ook wel Computer Generated Imagery genoemd, is een computertechniek die de fantasie van filmmakers tot leven kan wekken. Een voorbeeld hiervan is Paul Walker die na zijn dood toch zijn rol als Brian O’Conner in de laatste Fast and the Furious-film nog kon vertolken. Tot voor kort was dit een proces van maanden en kon het enkel uitgevoerd worden door specialisten in het vak.

© Pixabay

Met Fakeapp krijgt ook de gewone burger toegang tot deze intelligente software. De app analyseert data van duizenden stilstaande beelden van een gezicht en creëert hier een digitaal masker van dat op elk ander gezicht geplaatst kan worden. Maar het wordt niet enkel gebruikt voor amateurfilms of grappige montages, de meest populaire categorie van deepfakes is deepfake porno. Dit kwam oorspronkelijk onder de aandacht door een pornovideo waar het gezicht van superster Selena Gomez op die van een pornoactrice werd geplaatst. En dit bleek nog maar het begin, ondertussen zijn er talloze pornovideo’s te vinden met de gezichten van beroemdheden. Hoewel deze video’s zeer schadelijk kunnen zijn voor de mensen in kwestie, bestaat er nog een veel gevaarlijkere manier.

Dat is wanneer er deepfakes van staatshoofden worden gemaakt. Denk maar aan een video van Trump waarin hij dreigt met een kernoorlog. Hoewel dit misschien fake is, verspreidt nieuws zich snel en voor je het weet kan dit een catastrofe ontketenen. Politiekers terzijde, kan dit ook gebruikt worden als chantagemiddel onder burgers zelf. Neem nu een echtgenote die wraak wil nemen op haar overspelige man en deze techniek gebruikt om zich zogezegd in elkaar te laten slaan door een ingehuurde acteur waarop zijn gezicht is geplakt. En wanneer ze hiermee naar de rechtbank trekt, is het alleen maar raden wat er verder zal gebeuren. Desondanks is Fakeapp nog steeds een gecompliceerd programma.

Iets wat makkelijker toegankelijk is, is de faceswap feature op onze eigen smartphone. De app Snapchat introduceerde dit enkele jaren geleden en introduceerde het eerder als iets om mee te lachen met je vrienden dan iets dat heel wat schade kan berokkenen zoals deepfakes dat doen.

Walter Daelemans (professor computerlinguïstiek UAntwerpen):

‘Het is duidelijk dat de technologie goed genoeg is, of snel goed genoeg zal zijn, om overtuigende deepfakes te maken. Behalve stem of gezicht kan trouwens ook tekst of een fake verhaal geproduceerd worden dat overtuigend is. Tegelijk is er ook werk waarin software ontwikkeld wordt om deepfakes te ontmaskeren (gebaseerd op dezelfde principes, machine learning met diepe neurale netwerken). Het wordt dus een soort bewapeningswedloop. Ik denk dat het voor de hand ligt dat deepfakes gevaarlijk kunnen zijn, maar als we dat willen reguleren zal dat initiatief uit de maatschappij moeten komen en liefst op internationaal niveau (zoals ook voor autonome op AI gebaseerde wapensystemen trouwens).’

Dat heb ik helemaal niet gezegd?!

© Pexels

Iets minder extreem dan het volledig overnemen van iemands exterieur, is het repliceren van een stem. In 2016 introduceerde Adobe een stem replicator genaamd ‘Adobe Voco’. Het systeem maakt door middel van vooraf ingesproken voorbeeldzinnen een digitaal replica van je stem die allerlei mogelijke zinnen kan zeggen. Toch bracht Adobe het programma niet uit.

In 2017 besloot een ander bedrijf: Lyrebird, een gelijkaardige app te ontwikkelen met dezelfde stemtechnologie. Het principe geldt als volgt: je moet eerst 30 zinnen inspreken (wel in het Engels uiteraard) en daarna kan je elke zin die je wil, ingeven en wordt deze gezegd met jouw stemgeluid.

Youtuber Shane Dawson nam de proef op de som in één van zijn video’s en testte de app uit. Hij kwam tot de conclusie dat hoewel het soms wel iets wegheeft van zijn stem, het voornamelijk lijkt op een robotstem in plaats van die van een echt persoon. Dus of deze app echt desastreuze gevolgen kan hebben, valt te betwijfelen.

Het is niet weg te denken dat deze nieuwe technologieën het nodige gevaar met zich meedragen. Maar zoiets valt ook moeilijk te vermijden. Wanneer ze gewoon gebruikt worden voor persoonlijk entertainment daarentegen, zijn ze onschadelijk. Ze kennen zeker ook hun voordelen denk maar aan CGI of stemcomputers die mensen die het vermogen om te spreken verloren zijn, kunnen helpen.

 

 

Tekst & foto: Julie Gabriëls