AudioReportageWereld

Joodse gemeenschap bouwt aan toekomst: ‘Make hummus not walls’

Belangrijkste motto van Hummus and Friends ©Imani Zeo

Berlijn was nog niet zo heel lang geleden een stad geteisterd door vele nare gebeurtenissen. Eén van de vele slachtoffers was de Joodse gemeenschap. Lang heeft de Joodse gemeenschap geïsoleerd geleefd en nog steeds is het onmogelijk te vergeten wat hier ooit is gebeurd. Toch leert een bezoek aan Berlijn in 2019 ons dat er ook al veel verandert aan de situatie. Leeft de Joodse gemeenschap nog steeds achter gesloten deuren en met constante bescherming? Op sommige plaatsen wel. Maar dit wil niet zeggen dat er geen vooruitgang is. Anno 2019 is de Joodse gemeenschap er een zoals alle anderen, die wil werken aan een betere toekomst, samen. Het ideale voorbeeld?

Hummus and Friends

De voorgevel van het gezellige eetcafé Hummus and Friends. Hoewel je hier met open armen wordt ontvangen staat er ironisch genoeg een politiewagen pal voor de deur geparkeerd. ©ImaniZeo

Hummus and Friends is een eetcafé dat wordt uitgebaat door Berlijnse Israëlieten. Je kan er koosjer én veganistisch eten en alles wordt er dagelijks vers bereid. Hun motto? Make hummus, not walls. Haters stay out. Een duidelijke boodschap dus.

Motto van Hummus and Friends ©Imani Zeo

Er is een eindeloze keuze aan verse thee, koffies, hapjes en maaltijden met, hoe kan het ook anders, hummus. Deze plaats is hip en trendy. De uitbaters willen dan ook meer zijn dan alleen een plaats die aantrekkelijk is voor de Joodse gemeenschap: ‘We hope to set an example with Hummus and Friends and unite people from the Jewish community with others, because we are just like everybody else.’

Neue Synagoge

De prachtige koepel van de synagoge ©Jess Willems

Op het eerste zicht zou je kunnen denken dat er in deze Nieuwe Synagoge nog niet veel sprake is van verandering. Het pand wordt continue beveiligd door politie en om binnen te mogen moet je maar liefst twee metaaldetectors passeren, vertellen wat je komt doen én je moet langs meerdere politieagenten. Ook mogen er nooit meer dan drie personen tegelijk naar binnen. Zo veel moeite wordt er zelfs op Zaventem niet gedaan om je gate te bereiken. Is al deze bescherming nog steeds nodig?

Zodra je alle formaliteiten langs bent, kom je in een heel ander verhaal terecht. Iedereen is lief en behulpzaam. Je ziet oogjes fonkelen wanneer wij komen vertellen dat we graag wat mensen van de Joodse gemeenschap zouden spreken voor een interview. Of dit gaat? Zeker en vast! En zo zitten we plots in het kantoor van Ilan Kiesling, die uitlegt waarom nog steeds al deze maatregelen getroffen worden: ‘I’ve lived like this, behind a wall and locked bars, for my entire life. Out of fear for attacks. And I think this won’t change. But this doesn’t mean we are not evolving, because we are. Step by step.’.

De synagoge wordt niet meer voor diensten gebruikt, maar is nu eerder een toeristische (zwaarbeveiligde) trekpleister. Achter de bewaakte ingang, zonder dat de nieuwsgierige blikken van op straat het kunnen zien, vindt de Joodse gemeenschap een thuis in de synagoge. Er is een Joodse school, een heus sportcomplex en een seniorenclub.  Op het moment dat we binnenstappen horen we mensen hartelijk lachen met een film die gespeeld wordt. De Joodse gemeenschap leeft samen, maar ze leven ook verspreid over heel Berlijn, tussen alle andere Berliners.

Jüdishes museum

Het heel artistieke pand van het museum. ©Imani Zeo

Het is niet raar dat dit museum het grootste Joodse museum is in heel Europa. In een stad als Berlijn die getekend is door alle littekens van vele historische gebeurtenissen. Amerikaans architect Daniel Liebeskind gebruikte deze littekens dan ook in de architectuur van het pand. Dit museum is geen standaard museum waar je binnen naar een tentoonstelling gaat kijken, het vertelt ook buiten een verhaal. Het verhaal van de vele krassen die Berlijn heeft gekregen, het verhaal van een stad die nog steeds rechtstaat.

Tijdelijke expositie van het Joodse museum ©Jess Willems

Ook hier is er constant zware beveiliging. Tot grote spijt van de politieagenten die we aanspreken, is dit nog steeds een must.

Voor de vele toeristen die naar Berlijn komen is dit een ervaring met gemengde gevoelens. Langs de ene kant: die constante herinnering aan alle gruwel die gebeurde. En toch ook: een stad met oneindig veel culturen en verhalen die gehoord moeten worden.

Klik hier om alle locaties van dichtbij te bekijken.

 

Tekst: Jess Willems, reportage: Lotte Peeters en Jess Willems, foto’s: Imani Zeo en Jess Willems