StoriesTekst

Wat vindt de student van het Zwarte Pietendebat?

Intrede van Sinterklaas en Zwarte Piet in Antwerpen ©Jolien Meremans

Elk jaar laait de discussie rond Zwarte Piet op. Er zijn al verschillende opinies over verschenen, maar is de Vlaamse student hiermee bezig? We vroegen het aan Indu, Mika, Tetty en Jade: ‘Ik zal mijn kinderen alvast niet laten opgroeien met Sinterklaas.’

Indu Gorris (26) – Studente Journalistiek: ‘Natuurlijk maalden ze er vroeger nooit om. Het waren allemaal witte kinderen’

Indu Gorris

‘Als jonge moeder heb ik veel nagedacht over wat voor een opvoeding ik mijn kind wil geven. Je hebt in het begin nog een beetje controle over je kinderen, maar sommige dingen heb je helemaal niet in de hand. Bijvoorbeeld in welke omgeving ze terechtkomen. Ik wilde die altijd zo veilig mogelijk maken voor mijn dochter in eender welk opzicht. Maar hoe andere mensen op een kind reageren in zijn omgeving kun je niet altijd voorspellen.

Sommige dingen die we hebben meegemaakt, zullen haar hopelijk bespaard blijven. Maar door zowel mijn achtergrond als die van haar vader zal racisme vermoedelijk onvermijdelijk zijn. Mijn jongere zus en ik zijn door Belgische ouders opgevoed en hebben daardoor ook een blanke opvoeding gehad. Ik ga geen slecht woord over mijn ouders zeggen, want ik had me geen betere jeugd kunnen inbeelden. Net als vele andere leeftijdsgenoten heb ik ook genoten van de Sinterklaasperiode. Geen enkel kind zegt nee tegen cadeautjes, toch? Nu ik ouder ben, doet het jaarlijkse ritueel mijn wenkbrauwen fronsen en ben ik me er heel bewust van dat ik sommige dingen als ouder anders wil aanpakken. Ik wil zeker niet zeggen dat mijn ouders er slecht aan deden ons Sinterklaas te laten vieren, maar ik betreur nu dat ik alleen het verhaaltje kende van ‘de goede oude man en zijn knecht’ en niet de diepere betekenis.

Er zijn ondertussen al genoeg opinies verschenen waardoor het verhaal letterlijk lichter van kleur is geworden. Zwarte piet is nu minder zwart en kreeg in de plaats hier en daar wat roetvegen. Een stap in de goede richting, dat kan ik niet ontkennen. Wat mij nog altijd een wrang gevoel geeft, is dat er mensen zijn die het potentiële probleem niet zien, die niet willen inzien dat het makkelijk praten is als je van een bevoordeeld ras bent. Het riedeltje dat het een kinderfeest is en dat daar niet aan geraakt mag worden of erger, dat kinderen er vroeger niet mee bezig waren. Daar knelt voor mij het schoentje dat gevuld moet worden.  Natuurlijk maalden ze er vroeger nooit om. Het waren allemaal witte kinderen.

Anno 2018 staan bij de aankomst van Sinterklaas kinderen van alle afkomst te wachten. Ik vind het dubbel dat die kinderen dat ook zouden vieren zonder te weten waar het feest vandaan komt. Die traditie mag voor mij best veranderen. Want het is heel erg dat die onwetendheid doorgegeven wordt, generatie op generatie. Ook al is de kwestie voor een kind misschien nog te moeilijk om te begrijpen, speel niet in op het geweten van een kind door cadeautjes te geven. Het is als ouder je taak om normen en waarden mee te geven aan je kinderen.  Dat is een veel groter geschenk dan een zoveelste materialistisch cadeau.

Ik heb met de vader van mijn dochtertje besloten om Sinterklaas niet te vieren. We zijn ons er wel bewust van dat dat later niet altijd even prettig zal worden, maar we vinden het belangrijker dat ze de achterliggende reden ervan weet in plaats van onwetend meeviert omdat iedereen het doet. Er mag zeker een kinderfeest zijn maar dan graag eentje zonder deze donkere geschiedenis.’

Mika Marcelis(18) – Student Sociale en Politieke Wetenschappen: ‘Toch zijn er zonder twijfel ook veel blanken die hun eigenwaarde willen opkrikken door dit racisme te bestrijden’

Mika Marcelis

‘We kunnen het fenomeen Zwarte Piet – met wat moeite – interpreteren als racistisch. Maar als je de geschiedenis van dit kinderfeest bekijkt, zie je dat er geen structureel racistisch probleem is. Uiteraard vind ik het belangrijk dat we zoveel mogelijk streven naar een maatschappij waarin racisme geen plaats heeft, maar we overschrijden hier een grens. Zekere individuen halen de laatste tijd allerlei argumenten aan die geen plaats hebben in het racismedebat.

Dit heeft desastreuze gevolgen voor hoe wij onze samenleving gaan zien. Het probleem situeert zich vooral bij de mensen die zoveel belang hechten aan het afschaffen van Zwarte Piet. Velen zullen mensen zijn met een andere huidskleur, toch zijn er zonder twijfel ook veel blanken die hun eigenwaarde willen opkrikken door dit racisme te “bestrijden”.  Vaak zijn het zij die niet worden blootgesteld aan dagelijks racisme die er als ervaringsdeskundigen over praten. Door het gebruik van racisme in deze context zwakt de kracht van het woord zodanig af dat de echte problemen rond discriminatie en rassenhaat minder aan bod komen en vanzelfsprekend ook niet zullen worden opgelost.

Als je Zwarte Piet dan toch racistisch vindt, kan je je verkleden als roetpiet of het idee openlijk steunen. Zij die deze ellenlange discussie net zo overbodig vinden als ik en geen racisme zien in dit kinderfeest, kunnen zich blijven verkleden als de huidige Zwarte Piet, daar is niets mis mee.’

Tetty Kayembe(24) –  student Bedrijfsmanagement Marketing: ‘Niet vreemd dat we een link leggen tussen Zwarte Piet en de blanke koloniale heerschappij’

Tetty Kayembe

‘De traditie van Sinterklaas en Zwarte Piet komt uit de koloniale tijd. Een tijd waarin Nederland én België beide kolonies hadden. Plots verschijnt er een zwarte persoon die knecht speelt van de blanke meester. Niet vreemd dat we een link leggen tussen Zwarte Piet en de blanke koloniale heerschappij. Bovendien heeft Zwarte Piet krullend haar en wordt hij op oude foto’s en verhalen afgebeeld met kettingen. Is dat dan toeval?

Wat wel klopt, is dat vele mensen met een donkere huidskleur al zijn uitgescholden voor Zwarte Piet of er negatieve ervaringen mee hebben. Veel Belgen en Nederlanders zijn de traditie al zo gewoon dat ze er geen probleem meer in zien. Ofwel trek je je dat aan, ofwel niet. Maar ontkennen is gewoon frustrerend. Ik zal mijn kinderen alvast niet laten opgroeien met Sinterklaas. Er zijn genoeg andere kinderfeesten. Ik respecteer initiatieven als de Gekleurde Piet (in regenboogkleuren) of de Schoorsteenpiet, ook bekend als Roetpiet. Ik zie dit als bevestiging  dat Zwarte Piet een probleem is. Alles is beter dan een afropruik, een pikzwart gezicht, rode lippen en een gouden oorbel!’

Jade Gibbons (22) – studente Leraar Secundair Onderwijs: ‘Ook vind ik het niet normaal dat Zwarte Piet vroeger volledig zwart werd gemaakt om de kinderen schrik aan te jagen’

Jade Gibbons

‘Initieel had ik geen problemen met Zwarte Piet, maar ik begrijp waar alle ophef vandaan komt. De Piet wordt letterlijk afgeschilderd als een gekleurde persoon met volle rode lippen en Creoolse oorbellen, wat het – ook in mijn ogen – racistisch maakt. Iemand die door de schoorsteen komt, hoort niet volledig getransformeerd te zijn van een blank naar een gekleurd persoon. Dat het gezicht van de Piet een beetje zwart ziet, is normaal, maar dit kan ook door middel van vegen op de kaken, boven de lippen, op de kin … Niet noodzakelijk een volledig zwart gezicht, hoge zwarte kousen en zwarte handschoenen.

Ook vind ik het niet normaal dat Zwarte Piet vroeger volledig zwart werd gemaakt om de kinderen schrik aan te jagen. Dat ze, wanneer ze stout waren geweest, door Zwarte Piet in de zak werden gestoken.  Dat leert kinderen op erg jonge leeftijd al dat ze bang moeten zijn voor iemand die een andere (in dit geval donkerdere) huidskleur heeft dan zijzelf. De oplossing? Zwarte Piet gewoon voorzien van roetvegen, zoals het hoort en niet omtoveren tot iets wat hij niet hoort te zijn.’

Tekst: Arkle Clarke, foto: ©Jolien Meremans, Mika Marcelis, Jade Gibbons & Arkle Clarke